مرگ در دست رس…

این روزها همه اش با مرگ عجین شده ام. مرگ در دسترس است. در همه جای وطن. مرگ یک پزشک جوان که شاهد مرگ چند جوان در کهریزک بود… اعدام یک فعال کرد و چند فعال دیگر اجتماعی و سیاسی دیگر و … و مرگ نزدیکان من: حاجی غلام حسین، شوهر خاله ام یکی از آنان بود که فرصتی دست داد برای تسلیت گفتن به پسرش و خاله نازنین ام جمیله خالاجان. چه زن مهربانی است این جمیله خالا…
دیروز هم خبر رسید که شهرام شیدائی رفت. چوکا چکاد، شاعر، و دوست مشترک مان با همین دو کلمه خبر را برایم نوشت. چه تلخ است شنیدن خبر مرگ عزیزان! تسلیت می گویم برای روحی افسر، بزرگ بانوئی که یار زندگی شهرام بود. (ترکان آذربایجان به همسر می گویند: حیات یولداشی. یعنی هم راه زندگی) و برای لیلای نازنین که همواره یار و خویش شهرام بود و دیگر خویشان و یاران شهرام.
به یادش - که همواره زنده خواهد ماند - چند شعری از او را اینجا می نویسم که یادگاری باشدبرای آن شاعر و انسان بزرگ:
-
شهرام شیدایی

تاریكی در خانه حركت می‌كند

و صورتِ اشیا را به دیگران می‌دهد

نامی در كار نیست

نامی كه در كارِ جابه‌جاییِ چیزی باشد

گاه‌وقتی پنجره باز می‌شود

اما هوایِ تازه‌ای داخل نمی‌شود

پنجره از كار افتاده

بیرون از كار افتاده

یاد آوردنِ چند صندلی و میزی

كه پشتِ آن صورت‌ها و دست‌ها حركت می‌كردند

و حالا سكوتی چهار‌چشم خانه را به تاریكی تسلیم كرده

تا به محضِ ورود ، گلویت در گذشته گیر كند

و با هر قدمی به جلو سكوتی فلزی تسخیرت كند

و با هر بار لمسِ چیزی ، فنجانی لبة میزی تاقچه‌ای لاله‌و‌شمع‌دانی

چند پرده تاریك‌تر شوی

برایِ كسی در بیرون ، كه درخت و سنگ جایِ او را می‌گیرند

چه تسلایی می‌توان داد ؟ ■

10 / 12 / 1375

بی‌آن‌كه بدانی حرف زده‌ای

بی‌آن‌كه بدانی زنده بوده‌ای

بی‌آن‌كه بدانی مُرد‌ه‌ای .

ساعت را بپرس كمكت می‌كند

از هوا حرف بزن كمكت می‌كند

نامِ مادرت را به یاد بیاور

شكل و تصویرِ كسی را

سریع ! از چیزِ كوچكی آغاز كن

مثلاً رنگ‌ها مثلاً رنگِ زرد

سبز ، اسمِ چند نوع درخت

به مغزی كه نیست فشار بیاور

فصل‌ها را ، مثلاً برف

سریع باش ، سریع

چیزی برای بودنت پیدا كُن ، دُور بردار

ممكن است بقیة چیزها یادت بیاید

سریع ! وگرنه

واقعاً

به مرگت

عادت ، كرده‌ای . ■

10 / 2 / 1376

چه چیز میانِ آدم‌ها عوض شده ؟

نمرة كفش‌‌ها ، نمرة عینك‌‌ها ، رنگِ لباس‌ها

یا رنج كه هیچ تغییری نمی‌كند ؟

خندیدن

در خانه‌ای كه می‌سوخت :

ــ زبانی كه با آن فكر می‌كردم

آتش گرفته بود .

دیگر هیچ فكری در من خانه نمی‌كند

شاید خطر از همین‌جا پا به وجودم می‌گذارد .

سكوت كلمه‌ای‌ست كه برای ناشنواییمان ساخته‌ایم

وگرنه در هیچ‌چیزی رازی پنهان نیست .

كسی عریان سخن نمی‌گوید

شاعرانِ باستان‌شناس

شاعرانِ بیكار ، با كلماتی كه زیاد كار كرده‌اند .

چه چیز ما را به چنگ زدنِ اشیا

به نوشتن وادار می‌كند ؟

ما برایِ پس گرفتنِ كدام « زمان » به دنیا می‌آییم ؟

آیا مُردنِ آدم‌ها

اخطار نیست ؟

چرا آدم‌ها خود را به گاو‌آهنِ ‌فلسفه می‌بندند ؟

چه چیز جز ما در این مزرعه درو می‌شود

چه چیز ؟

من از پیچیده شدن در میانِ‌ كلمات نفرت دارم

چه چیز ما را از این توهّم ــ زنده‌بودن ــ

از این توهّم ــ مُردن ــ نجات خواهد داد ؟

پرنده یعنی چه

از چه چیزِ درخت باید سخن بگویم

كه زمان در من نگذرد ؟

خندیدن

در خانه‌ای بزرگ‌تر

كه رفته‌رفته زبانش را

خاك از او می‌گیرد

و مثلِ پارچه‌ای كه روی مُرده‌ها می كِشند

آن را روی خود می‌كِشد . ■

7 / 4 / 1375

همة آن‌ها می‌آیند تا از زبانِ ما سخن بگویند

ما غایبیم

آن‌ها غایب

و سخن آغاز نمی‌شود .

همة آن‌ها می‌آیند تا زنده‌ها را یك بارِ دیگر باور كنند

ما رفته‌ایم

مفهومِ زنده بودن

معلق مانده .

تكان دادنِ یك چیز

اصرار برای پس گرفتن

كسی نمانده به چیزی متوسل شود

كسی نمانده به تاریكیِ آدم‌ها تاریخ بدهد مُهر بزند

ما با نوشتنِ این چیزها بیرون رفته‌ایم

كسی نمانده تا در هیچ ، هیچ را به هیچ برگردانَد

كسی می‌گفت : همة ما

كسی دیگر : همة آن‌ها

و كسی در را بست

و برای همیشه آن‌جا را ترك كرد .

كسی می‌گفت : ما می‌خواستیم حرف نزنیم

كسی دیگر : آن‌ها می‌خواستند چیزی نخواهند

و كسی با چیزی كه در دست داشت

با زجر هنوز بر دیوارة غارها خط می‌انداخت . ■

11 / 3 / 1376

مطلب را به بالاترین بفرستید مطلب را به فِیس‌بوک بفرستید Share